Ekim-Aralık 2006

Bu yazıda, 2006 yılı doğu/kürt dansları eğitim çalışmaları ve çalıştırıcılık çalışmasının değerlendirmesini yapmaya çalıştık. Bu değerlendirmenin aynı zamanda, ileriki senelerde yapılacak hem eğitim çalışmaları hem de çalıştırıcılık çalışmaları için metod oluşturma anlamında bir adım olacağı kanaatindeyiz.
                        

Çalışılan danslar: Delilo –ve doğaç versiyonları, Şemamê –ve doğaç versiyonları, Dik halay, Soranî, Bişaro, Çepkî, Çift sağ-sol, Sek sağ-sol ve halay esnemeleri.

Dans repertuvarı ile ilgili: Eğitim çalışmalarında geniş denilebilecek bir repertuar çalışıldı. Repertuarın, mümkün olduğunca farklı karakteristikler ve vücudun farklı bölgelerinin kullanılmasını gerektiren dansları içermesine dikkat edildi. Geçen senenin aksine bu sene birçok dansın eğitim çalışmalarında yer alması, özellikle ilk senesinde olan arkadaşlar için, hem dansçılık formasyonu kazanmalarında hem de geniş denilebilecek bir repertuarla Doğu/Kürt danslarına karşı motivasyon kazanmalarında önemli bir etken oldu.

Çalıştırıcılık Çalışması: Teknik çalışmalar son haftalara kadar düzenli bir şekilde yapıldı. Ancak, farklı yoğunluklar nedeniyle son haftalarda teknik çalışmaların yapılamaması bir eksiklik olarak konulabilir. Çalışmalarda danslara ve dansların ait olduğu bölgelere dair genel bilgi aktarımının yanı sıra müzik repertuarı da paylaşıldı. Dansların kulübe yeni katılan arkadaşlara nasıl aktarılacağı özel olarak çalışıldı. Her dansın kendine has karakteristiğine göre, özgün metotlar oluşturulmaya çalışıldı. Bu yöntem denemesinin gelecek senelerdeki çalışmalar için hem ön açıcı hem de kolaylaştırıcı olacağı kanısındayız.

Örneğin; Şemamê dansı parçalı bir şekilde çalışılırken, Dik Halay’ın hareketleri parçalamadan çalıştırılması, dansın anlaşılırlığı ve yapılabilirliğini kolaylaştırdı Genel olarak çalışmalarımızın içerik özetlemesi şöyleydi; dansın temel (basic) halleriyle çalışılması, dolayısıyla o dansın “matematiğini”nin ve sonrasında akışının oturtulması, en son olarak da dansın kaba akışının ayrıntılandırılmasının yapılması.

Danslar programa uygun olarak dansın zorluğuna ve yapılabilirliğine bağlı olarak bir iki haftalık periyotlarla çalışıldı. Proje grubundan gelen öneri sebebiyle son hafta Çepkî dansı –repertuarda çalışılması düşünülen Harkûşta dansı yerine- çalışıldı. Bu çalışmada BGST Dans biriminden Ahmet Şenkardeşler ön hazırlık çalışmasında bize yardımcı oldu. Diğer danslara nazaran hazırlığında daha farklı bir yol izlediğimiz Şemamê doğaç çalışmasının ve Siya Şeperan*(1) çalışmasının ayrıntıları aşağıdadır:

Şemamê Doğaçlaması: Bu seneki dans müzik projemizde Newroz sahnesi reprodüksiyon olarak düşünülüyordu. Şemamê dansının bu sahnede kullanılması muhtemeldi. Çalıştırıcılar olarak, Şemamê dansına "Kayışdağı kayıtları"*(2) üstünden, doğaçlama bir çalışma yaptık. Ve eldeki Şemamê dansı teknik anlamda geliştirildi. Daha fazla Hip-hop formundan yararlanıldı. Dansı tüm kadroyla çalışırken dansı farklı hızdaki müziklerle icra ettik. Daha yavaş ritimli müziklerde dansın “yerele”  (ritim aralarının dansın karakteristiğine uygun vücut kullanımlarıyla doldurulması gibi) daha yakınlaştığını, daha hızlı ritimli müziklerde ise danstan ve hareketlerden sert, keskin bir etki çıktığını deneyimledik.

Siya Şeperan (Kanatların Gölgesi) çalışması / Çift-sağ-sol, Sek-sağ-sol, Dönüş: Çalışmanın amacı; doğu/kürt danslarında önemli bir yer tutan Çift-sağ-sol ve Sek-sağ-sol figürlerinin teknik olarak çalışılması, tek ayaküstünde ani dönüşün bu figürlerle birleştirilmesiyle kısa setlerin oluşturulması ve müzikten gelen "gerilim" aksiyonunun bu setlerin icrası sırasında vücuda yansıtılmaya çalışılması.

Eğitim çalışmalarımızda genel olarak kullandığımız eğlence, düğün, şenlik vs. ortamlarından farklı olarak, bu çalışmada tasvir edilen ortamın "çatışma" olarak düşünülmesi, dansçılar için hem aksiyon hem de hareketleri yorumlarken zorlayıcı ve geliştirici oldu. Bu gibi dans teknik çalışmalarını (geçiş veya temel figürler) daha verimli kurgulamak için, sabit bir aksiyon veren müzik parçalarının seçilmesi düşünülebilir. Bu çalışmalar dansçıların teknik formasyonuna katkıda bulunduğu gibi şüphesiz ki dansçıların farklı aksiyonlarda dans etmelerine ve kendilerini zorlamalarına da katkıda bulunabilir.

Sonuç olarak, doğu/kürt dansları eğitim çalışmalarının bu dönem programa uygun ve verimli bir şekilde geçtiğini söyleyebiliriz. Hem dansların teknik anlamda kulüpte çalışılması, hem de özellikle kulübe yeni katılan arkadaşların doğu/kürt dans postürü ve karakteristiğine dair gelişme kaydedildiği görülmüştür. Çalışmaların temposunun yüksek geçmesinde müzik repertuarı*(3)  seçiminin önemli bir yerde durduğu kanaatindeyiz.
                                                                                                     

      Gizem Aksu & Hekîm Kılıç