Müzik BirimiDans BirimiFolklora DoğruGösterilerZiyaretçi DefteriAna Sayfa
 
::
Çingenelerin "Yakın" Tarihi*
18/09/08

Aşağıda 2008 yılında, medyada Çingenelerle ilgili çıkan haberlerin kronolojik olarak bir derlemesi yer almaktadır. Türkiye’de yaşayan Çingenelerin temel olarak iki konuyla gündeme geldiğini söyleyebiliriz: Yaşadıkları yerlerin her daim kentsel dönüşüm projeleri kapsamına girmesi ve gittikçe popülaritesi artan “Roman Sanatı”. Kentsel dönüşüm haberlerinin genellikle gazetelerin 3. sayfasında yer alan haberler olduğunu düşünürsek yarışmalarla ve dizilerle yaratılan “Roman Sanatı” haberleriyle yarışmalarını beklemek çok da doğru olmaz. Aşağıdaki haberlere bakıldığında da 2008 yılı boyunca kentsel dönüşüm mağduru olan Çingenelerle ilgili haberlerin arasına “RomanStar” ve “İlle de Roman Olsun” şarkı söyleme yarışmalarıyla ilgili kısa/bilgilendirici haberler girmiştir. Ancak, haftanın neredeyse her günü (tekrarıyla ya da canlı olarak) karşılaştığımız bu yarışmalar izleyicilere Çingenelere dair farklı tanımlar sunmaya başlamıştır. Bu “eğlenceli” yarışmalar bir yandan kentsel dönüşüm projelerinin Çingenelere yaşattığı felaketleri unutmamızda yardımcı olmakta bir yandan “Roman” kelimesi kullanılmasına rağmen izleyiciye egemen Türk kimliğiyle muhteşem bir bütünleşme yaşatmaktadır. Türkiye’nin bir “rengi” hatta en “cart” rengi olan Çingeneler bir alt kültür olarak anılmaya devam etmektedir. Şöyle ki Güngören Patlamasından sonraki ilk yayın olan 2 Ağustos 2008 tarihli Romanstar yarışmasında tüm yarışmacılar ve jüri üyeleri “Romanstar’ın yarışmacıları ve jüri üyeleri Türkiye’nin birliğini ve bütünlüğünü kimse bozamaz diyorlar” alt yazısı eşliğinde Memleketim şarkısını söylediler. Yani yarışmaların, Türkiye’nin bölünmez bir bütün olmasında üstüne düşen görevi yerine getirdiğini söyleyebiliriz. Öte yandan bu yarışmalarla birlikte dans-müzik alanında başarılı olan Çingeneler için bir umudun doğduğu veya böyle bir hayalin yaratıldığı da söylenebilir. Ne de olsa yarışma sonunda birinci olana ev hediyesi var ve muhtemelen bu ev “kentsel dönüşüm projesi” kapsamına girmez (!).

Gülcan Küçük
 Semih Togay

 

24 Aralık 2007:
2006 yılının Aralık ayında Belediye, Bakanlar Kurulu’ndan Sulukule için acele kamulaştırma kararı çıkarttı. Sulukule’de “yenileme” ve “acele kamulaştırma kararı”nın Belediye yetkililerince sık sık dile getirilen gerekçelerinden bir tanesi de “afet riski”, yani deprem tehlikesi. Oysa Jeoloji Mühendisleri Odası’nın 18 Aralık 2007 tarihli raporu semt zemininin İstanbul’un güvenli bölgelerinden olduğunu belirtiyor.
http://www.bianet.org

2 Ocak 2008:
Romanlara İnsan Hakları Komisyonu'nda da Ayrımcılık ve Aşağılama
Meclis'in İnsan Hakları Komisyonu’nda geçen hafta yapılan oturumda Romanların şikayetlerinden çok, Romanlardan şikayet vardı. Kültürsüz, içkici, uyuşturucu ve kadın taciri ilan edilen Romanlar, Komisyon’dan hayal kırıklığı içinde ayrıldı.
http://www.cingeneyiz.org

3 Ocak 2008:
Silivride, evleri Ekim ayında okul yapılacağı gerekçesiyle yıkılan ve çadır bölgesine nakledilen, daha önce de selden mağdur olan Romanlar bu kez barakalarda çıkan yangında 2 kişiyi kaybetti.
www.cingeneyiz.org

7 Ocak 2008:
Kocaeli’de kentsel dönüşüm ilerliyor.
http://www.cingeneyiz.org

9 Ocak 2008:
Düzceli inşaat mühendisleri dertli: TOKİ işbirliğinde konut yapılması inşaat sektörünü olumsuz etkiliyor.
www.cingeneyiz.org

10 Ocak 2008:
Sulukule'deki kentsel yenileme projesiyle ilgili bir meclis soru önergesini yanıtlayan Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay, mahallenin, Osmanlı mimarisiyle yeniden şekilleneceğini ve bu yapı tiplerinin üniversite öğretim üyesi olan proje tasarımcıları tarafından belirlendiğini açıkladı.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

13 Ocak 2008:
Kaliteden ödün vermeden zirvede olan ATV’de “Görgüsüzler” dizisi yayınlanmaya başlıyor.
www.haberler.com

19 0cak 2008:
UNESCO basın toplantısı: Aralarında mimar, sanat tarihçisi ve UNESCO İzleme Komitesi üyelerinin de bulunduğu Sulukule Platformu üyeleri Süleymaniye, Sulukule ve Four Seasons Oteli'nin ek inşaatı gibi projelerin İstanbul'u UNESCO Dünya Mirası listesinden çıkarabileceğini belirtti.
www.milliyet.com.tr

5 Şubat 2008:
“Popstar” da roman yarışmacılar yarışıyor.
www.cingeneyiz.org

26 Şubat 2008:
Urban Land Institute (ULİ)’te “başarılı kentsel dönüşüm uygulamaları” başlıklı toplantıya katılan Fatih Belediye Başkanı’na karşılık Sulukule Platformu aynı projenin başarısız sonuçlarını yaşayanlar olarak bir manifesto yazdı.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

21 Şubat 2008:
“Görgüsüzler” dizisi gelen tepkiler ve imza kampanyaları üzerine yayından kaldırılıyor.
www.cingeneyiz.org

5 Mart 2008:
Kentsel dönüşüm için evleri birer birer tarih olan Sulukule'deki yıkım ruhu çocukları da sardı. Çoğu okulu bırakan bu çocukların eğitimle tek bağı, üniversiteli Dilek ablaları...
www.radikal.com.tr

7 Mart 2008:
Sulukule’de yıkılacak evler belediye tarafından kırmızı çarpılarla işaretleniyor.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

14 Mart 2008:
Sulukule'deki tescilli tarihi binaların da 'yanlışlıkla' yıkıldığı iddia edildi. Fatih Belediyesi iddiaları yalanladı. Sulukule Platformu ise 'Kayıtlar dosyalarda' diyor.
www.radikal.com.tr

14 Mart 2008:
Sulukule Yenileme Projesi kapsamında Fatih Belediyesi tarafından Neslişah ve Hatice Sultan Mahallelerinde sahipleri ile anlaşma yapılan gecekonduların yıkımına devam edildi. Polis desteğinde sabah saatlerinde mahalleye gelen yıkım ekipleri önceden sahipleri ile anlaşılan ve kırmızı boya ile işaretlenen evleri yıkmaya başladı.
http://www.akistanbul.com

20 Mart 2008:
Sulukule Platformu, Başbakan’ın sözlerine karşılık bir açıklama yazıyor: Sulukule’yi ucube halinden kurtaracağız” diyen Başbakan’a, Sulukule Platformu şöyle seslendi: Ne bu insanlar ucube doğdu, ne bu mahalle ucube olarak tasarlandı. Ucube, yönetimlerin ayıbı.
http://www.ntvmsnbc.com

5 Nisan 2008:
ABD Hükümeti kuruluşlarından biri olan Helsinki Komisyonu’nun eş başkanları Demokrat Parti Milletvekili Alcee Hastings ve Senatör Ben Cardin, Başbakan Erdoğan’a bir mektup göndererek, Sulukule’nin yıkılmamasını istediler.
http://www.ntvmsnbc.com

7 Nisan 2008:
AKP’den ABD’ye yanıt: AKP Grup Başkanvekili Mustafa Elitaş, derme çatma, plansız, programsız, çirkin görünümlü binaların ortadan kaldırılarak tarihi mirasın ortaya çıkarılmak istendiğini belirtti. “Araştırmadan, incelemeden bunun arkasında başka bir düşüncenin olduğunu ifade etmek önyargıdır. Dünyadaki sanat eserlerinin varlığını korumak hepimizin görevi ise, bunu da ulu orta bilmeden söylememek gerekir. Yerinde görüp, bilenlerle irtibat kurup gerçekçi bilgilerle ifade etmek bütün ülkelerin görevidir” dedi. Elitaş, şöyle tepki gösterdi: “Komisyonumuz Roman toplumunun durumundan endişe etmektedir” sözlerine, “Amacını ve maksadını aşan bir cümle. Onu ciddiye almıyorum. Romanlar tüm dünyada var.”  AKP Grup Başkanvekili Nihat Ergün de konuyla ilgili olarak şunları söyledi:
“Roman vatandaşlarımızın da daha iyi şartlarda ve modern şekilde yaşama hakları var. Onlara, Roman Kültür Merkezleri yapılıyor, Roman kültürünü yaşatma şartları oluşturuluyor. Yaptıkları uyarı ABD Kongre üyelerinin Türkiye’yi tanımadan, bilgi sahibi olmadan açıklanmış fikirlerdir. Türkiye açısından bir değeri olan fikirler değil.” 
www.milliyet.com.tr

8 Nisan 2008:
Bugün Dünya Roman Günü... Romanların, havaların ısınmasıyla mağaralardan çıkışını simgeliyor. Sulukuleliler bu güne, sabahın erken saatlerinde yıkım sesleriyle uyandılar...
http://www.ntvmsnbc.com

8 Nisan 2008:
Avcılar'da Çadırlara Müdahale: Avcılar Belediyesi geçtiğimiz hafta Tahtakale ve Yeşilkent mahallelerinde çadırlarda kalan göçerlere müdahalede bulundu. Müdahale sırasında yaşanan arbedede arada kalan bazı çocuklar belediye ekiplerinin yardımıyla ambulanslarla hastanelere kaldırıldı.
www.cingeneyiz.org

14 Nisan 2008:
NTV Sarıgöl’de: Halk kentli olmaya nasıl bakıyor?
http://www.ntvmsnbc.com

15 Nisan 2008:
Ünlü yönetmen Tony Gatlif Sulukule’de
http://www.radikal.com.tr

20 Nisan 2008:
İstanbul Animasyon Film Festivali Sulukule’de.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

25 Nisan 2008:
Büyükçekmece Yakuplu Beldesi’ndeki Romanlar 11 yıl önce yerlerinden çıkarılıp sosyal konutlara gönderildi. Arazi değerlenince onları buradan da çıkaracak olan plan değişikliği hazırlandı ve kendilerinden ‘esmer vatandaşlar’ diye söz edildi.
www.milliyet.com.tr

27 Nisan 2008:
Çiçekçilerin Gündemi Çiçek Büfeleri: İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafındanonaylanan proje seyyar çiçekçiler için büfelerde çalışma zorunluluğu getirecek.
www.cingeneyiz.org

4 Mayıs 2008:
Sulukule Hıdrellez Şenlikleri yağmur sebebiyle kutlamalar yarım kalıyor. Sezen Aksu Sulukule’ye geliyor.
www.msnbcntv.com

4 Mayıs 2008:
Kentsel dönüşüm projesini savunan bir yazı yayınlanıyor
 http://sulukulegunlugu.blogspot.com

16 Mayıs 2008:
Sulukule platformu cevaben bir yazı yazıyor.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

6 Mayıs 2008:
Avrupa Parlamentosu’ndan başbakana mektup.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

9 Mayıs 2008:
Gaziosmanpaşa’da yıkım.
www.cingeneyiz.org

10 Mayıs 2008:
UNESCO heyeti Sulukule’de
www.sabah.com.tr

14 Mayıs 2008:
Ekranlarda roman fırtınası. Show TV’de “İlle de Roman Olsun” ve Star TV’de “Romanstar” yarışmaları başlayacak.
www.cingeneyiz.org
http://www.radikal.com.tr

18 Mayıs 2008:
UNESCO Başkanı’nın açıklamaları
 http://sulukulegunlugu.blogspot.com

19 Mayıs 2008:
Başbakanlık İnsan Hakları Komisyonu Sulukule’nin durumunu araştırdı.
 http://sulukulegunlugu.blogspot.com

20 Mayıs 2008:
Türkan Saylan ve Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği temsilcileri Sulukule’ye geldi.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

27 Mayıs 2008:
UNESCO heyetinin ziyaretinin ardından, Sulukule’de kiracılara taşınmaları için sözleşme imzalatıldığı ortaya çıktı. Avukat Hilal Küey, kiracıları inşaatı bile bitmeyen konutlara taşınmaya zorlayan sözleşmenin, hukuken geçersiz olduğunu söyledi.
http://www.ntvmsnbc.com

28 Mayıs 2008:
Başbakanlık’ın, İstanbul Valiliği'ni, Sulukule'de insan hakkı ihlali olup olmadığını araştırmakla görevlendirmesinden 1 ay sonra kurulan komisyon (valilik insan hakları komisyonu), çalışmalarına dün başladı. İstanbul Tabip Odası Genel Sekreteri Dr. Hüseyin Demirdizen, CHP İstanbul İl Başkan Yardımcısı Benan Baykal, Umut Çocuklarını Koruma Derneği Başkanı Yusuf Ahmet Kulca, İstanbul Teknik Üniversitesi'nden Doç. Dr. Kadriye Bakıcı, Mimar Sinan Üniversitesi'nden Doç. Dr. Çağlayan Kovanlıkaya'dan oluşan komisyona bilgi veren Roman yurttaşlar, burada yaşamaktan vazgeçmeyeceklerini söyledi.
Cumhuriyet Gazetesi

29 Mayıs 2008:
Sulukuleli’ler 32. günde kentsel dönüşümü tartıştı.

3 Haziran 2008:
Çiçekçiler hukukçulardan destek bekliyor. Çiçek büfeleri projesi çiçekçileri olumsuz etkiliyor.
www.cingeneyiz.org

18 Haziran 2008:
Sulukule futbol turnuvası: Fatih Belediyesinin kentsel yenilenme projesiyle sadece evlerin değil sosyal ilişkilerin de yok olduğu Sulukule'de yapılan futbol turnuvasında amaç dayanışmak. Başıbüyüklülerle Sulukulelilerin karşılaştığı turnuvada üniversite öğrencileri de var.
http://www.bianet.org/

19 Haziran 2008:
Sulukule’de Komisyon Uyarısına Rağmen Yine Yıkım Vardı.
http://www.bianet.org/

27 Haziran 2008:
Gogol Bordello Sulukule’de. Dünyaca ünlü müzik grubu “Gogol Bordello”, kentsel dönüşüm projesi kapsamında yıkım çalışmaları devam eden Sulukule’de konser verdi. Grup üyeleri, Sulukule’nin korunması gerektiğini söyledi.
www.ntvmsnbc.com

8 Temmuz 2008:
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, UNESCO'nun önerileri doğrultusunda Sulukule'de yapılacak yapıları tekrar gözden geçireceklerini belirterek, “TOKİ'nin yapmakta olduğu çalışmayı Fatih Belediyesi ile tekrar inceleyip daha iyi hangi noktaya geliriz, ona bakacağız” dedi.
http://www.haberaktuel.com

14 Temmuz 2008:
“İlle de roman olsun” büyük ilgi görüyor.
www.cingeneyiz.org

17 Temmuz 2008:
Belediye’nin kendisiyle anlaşmayı reddeden mülk sahiplerine, uzlaşmak için son 15 gün kaldığını belirten tebligatlarının gelmeye başladığı günlerde, mahallenin başka ziyaretçileri de oldu. Ellerinde metreler, kimi binaların cephe boyunu ölçüyorlardı. “Bu da nesi?” demeye kalmadan, mahkeme tarafından görevlendirilmiş değer tespit komisyonu olduklarını öğrendik. Anlaşıldı ki, Sulukule’nin direnen son mülk sahiplerine yakında mahkemeden kamulaştırma tebligatları da gelecek.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

17 Temmuz 2008:
Hak sahibi olmayan kiracı aileler dilekçe verdi: Ev edinme hakkı sahibi olmak isteyen 200 aileden 70 tanesinin dilekçeleri belediye’ye sunuldu. 70 dilekçe sahibi yanlarında eşleri, çocukları, kayınvalideleri, gelinleri, anneleri, babaları olmak üzere belediye meclis odasına kabul edildiler. Basın ve Sulukule Platformu gönüllülerinin eşliğinde dilekçelerini belediye yetkililerine sundular ve sorularını sordular.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

22-23 Temmuz 2008:
Sulukule’de salgın riski var.
Hürriyet.com.tr

Herkese Sağlık Güvenli Gelecek Platformu (HSGGP) Kentsel Yenileme Projesi kapsamında Sulukule Mahallesi'nde yapılan yıkım ve boşaltmaların usulsüzlüğüne dikkat çekmek amacıyla oluşturdukları raporu açıkladı.
http://www.bianet.org/

22 Temmuz 2008:
Sulukule'deki Roman topluluğunun mücadelesi The Guardian'da.
www.sabah.com.tr

31 Temmuz 2008:
Sulukule Çocuk Atölyesi açıldı.

6 Ağustos 2008:
İtalya’daki romanlara etnik temizlik.
http://www.radikal.com.tr

9 Ağustos 2008:
Sulukuleli çocuklar “Romeo ve Juliet”i oynadı.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

14 Ağustos 2008:
Sosyal ve Kültürel Yaşamı Destekleme Derneği Sulukule’de çocuklarla çalışmaya başladı.
http://sulukulegunlugu.blogspot.com

 

* Çingenelerin tarihi, üzerine çok tartışılan hatta teoriler üretilen bir konu, biz bu derlemeyle bu tartışmalı konuya hiç girmeden son dönemde Çingenelerin hayatlarına dair tarihlerine belki yazılmayacak haberleri biraz olsun görünür kılmaya çalıştık.